Vasthouden loslaten overpresteren

Levenslesje vasthouden, loslaten en overpresteren

Laatst kreeg ik een lesje in vasthouden, loslaten en overpresteren. Het was tijdens een survivalwedstrijd in Buren. Na een goede start kwam daar als 5de hindernis de eerste combi: Korte touwtjes, onder de balk door, apenhang en staande overpakpalen. En de vloer is lava. Op die combi had ik blijkbaar iets te leren… en het had uiteindelijk geen klap met survival te maken.

Voor wie overigens geen klap van survival weet. Een survivalwedstrijd is rennen door de natuur, afgewisseld met vaak technische (touw)klimhindernissen, wateroversteken en zaken als boomstam hakken. Naast techniek, uithoudingsvermogen en kracht is vasthouden redelijk essentieel. Raak je de grond aan in een combi, dan mag je opnieuw of lever je je bandje in. Dat laatste wil je niet, want daar draait de hele wedstrijd om. OK, terug naar de ‘les’.

Als vasthouden tegen je werkt

De korte touwtjes, balk en apenhang haalde ik zonder kleerscheuren (yay). Aangekomen bij de staande overpakpalen, klemde ik mijn benen en armen er omheen en… Fail Koala-poging. Totaal geen grip en ik stond op de grond. F##k, opnieuw. In de tweede poging brandde ik wat vel van mijn onderarmen. Nog een keer. En… nog wat vel :S. Wat nu?

Met inmiddels leuke brandplekken op mijn armen, nam ik even rust. Ik kon nog 10 keer die paal inklimmen, maar dan trok ik alles kapot en het zou een bak energie kosten. Energie die ik in de komende 8 km ook nog nodig had.

Het was dit punt waarvan ik me achteraf, onder de douche, realiseerde dat het me een les leerde.

Een paar jaar terug had ik het gedaan. Blijven doorrammen op die palen. Ten koste van alles. Sterker nog, ik was boos op mezelf geworden. En teleurgesteld. En als het na alle pogingen dan alsnog niet gelukt was, had ik mijn eigenwaarde laten bepalen door mijn prestatie. Of eigenlijk, wat ik vond van die prestatie om dat oordeel te projecteren op wat anderen er dan van zouden vinden.

Alleen nu deed ik wat anders…

Ik nam rust, liet wat lopers voor en bekeek de situatie. Ik gaf mezelf TOESTEMMING om even die tijd voor mezelf te pakken. Daar zat ik, relaxt op een tussenbalk en ineens had ik een ingeving. WATER. Als ik mijn broek kon natmaken, dan bleef ik beter plakken aan de palen. Dus ik keek om me heen, zag een nabije sloot en liep erheen. Shirt nat, benen nat: check! In een paar seconden was ik door de hindernis heen. En liep ik een heerlijke verdere wedstrijd met een blij en trots gevoel nadien.

Keerzijde van de overpresteren-medaille

En hoewel sport je mooie dingen kan leren, ging deze les natuurlijk helemaal niet over survival. Het probeerde me iets duidelijk te maken over een van de valkuilen in mijn leven. En misschien ook wel die van jou.

Wat het is? Overpresteren.

Overpresteren lijkt veel op perfectionisme, alleen is nog nét iets geniepiger. Het heeft te maken met het onbewust baseren van onze eigenwaarde op onze prestaties. Als ik alle doelen kan bereiken, als ik productief ben, als ik … Presteren geeft een gevoel van veiligheid en liefde. Vanuit een plek van angst ga je steeds meer doen.

Als ik blijf VASTHOUDEN en meer mijn best doe, dan mag ik er zijn.

Soms is het best lastig om bij je zelf te herkennen of je aan het overpresteren bent. Voor jou is namelijk normaal. Je houdt er gewoon van dat dingen perfect verlopen. Vindt dat je je voor 100% moet inzetten en dingen moet aanpakken. Vanzelf gaat het immers niet gebeuren… En ergens ben je misschien zelfs trots op dat je druk bent of veel doet. Het geeft je een gevoel van waarde.

Herkenbaar?

Waar komt het vandaan?

Was je al een overpresteerder op het moment dat je geboren werd? Ik denk het niet. Maar waar komt het dan vandaan? Misschien waren je ouders zelf overpresteerders en nam je (zonder het in de gaten te hebben) hun voorbeeld over. Of had je een veeleisende moeder, die je enkel een complimentje gaf als je overpresteerde.

Een van mijn coachees ontdekte dat het bij haar was ontstaan door een afwijzende vader. Ze had altijd het gevoel zijn aandacht te moeten trekken. En dat deed ze door steeds harder haar best te doen. Uiteindelijk niet enkel richting hem, maar ook op haar werk én in haar gezin.

Mogelijk is het voor jou niet zo helder. Pushten je ouders je nooit echt en had je niet het gevoel te moeten presteren voor aandacht of liefde van je ouders. Door allerlei ervaringen in ons leven kunnen we onszelf overpresteren aanleren. Mogelijk omdat, zoals ik eerder schreef, het ons een veilig gevoel geeft. Of dat je merkte dat je werd geprezen als je overpresteerde en dat je hier vervolgens steeds meer van wilde.

Ontdekkingsvragen:

  • Als jij iets van de overpresteerder in jezelf herkent, waar denk jij dat het vandaan komt? 

Hoe kan je dan loslaten of minder overpresteren? 

Stel dat je dat overpresteren in jezelf herkent, hoe kun je dat dan loslaten?

Cold Turkey, gewoon stoppen?!

Het zou bijna het perfecte antwoord zijn in de oren van een overpresteerder 😉 Dan wordt ‘stoppen’ de prestatie en ligt de lat lekker hoog. Dus nee…

In plaats van een ‘verander alles drastisch’-aanpak zijn er gelukkig meerdere en effectievere wegen naar Rome. Je hoeft echt geen zen-master te worden en al je harde werken overboord te gooien. Laten we eerlijk zijn: Tot een zeker punt werkt dat presteren en doelgerichte ook goed voor je. Het is de kunst te ontdekken wanneer niet meer, wat je drijfveren zijn én hoe je hier anders mee om kunt gaan.

1.Zelfzorg

Vaak last van je darmen, hoofdpijn, moe of slecht slapen? Je lichaam probeert je iets duidelijk te maken. Grote kans dat ze samenhangen met je gewoonte tot overpresteren (naast perfectionisme, bevestiging zoeken en ach… wellicht ook nog een tikje controledrang). Leer te luisteren naar de signalen die je lichaam je geeft. Dus kijk, in plaats van pillen erin te duwen, eens of en waar je op dat moment aan het overpresteren bent.

EN SLOW DOWN!

Geef jezelf toestemming om rust te nemen. Dat kan best even spannend zijn. Als je stil bent, rustiger aan doet en/of rust neemt ga je waarschijnlijk nadenken over wat er niet lekker loopt in je leven en voel je ineens allerlei gevoelens en emoties die daarbij horen. En laat dat nu nét iets zijn wat een overpresteerder uit de weg wil gaan…

Tegelijkertijd geeft dat moment van rust en ontspanning ruimte voor wat je daadwerkelijk wil ervaren in je leven.

Mezelf betrapte (en soms nog steeds!) ik erop dat ik sterk kan verlangen naar rust. Inmiddels wéét ik dan dat ik aan het overpresteren ben, maar toch gun of geef ik me die rust dan niet. Alsof ik de toestemming van een ander nodig hebt. Punt is dat een ander dit uiteindelijk jou niet kan geven, het zal namelijk niet in de behoefte voorzien die je diep van binnen voelt.

Deze tip haalde ik uit een boek van Brené Brown en hij hielp mij ontzettend om hier een begin mee te maken: Schrijf letterlijk op een briefje “ik geef mezelf toestemming om ….”

Bijvoorbeeld:

“Ik geef mezelf toestemming om vandaag 2 uur doelloos muziek te maken”
“Ik geef mezelf toestemming om straks een boswandeling te maken”
“Ik geef mezelf toestemming om NEE te zeggen en echt voor mezelf te kiezen” (Ja, het is ok om minder te doen :))

Het klinkt even gek, ik weet het. Maar inmiddels heb ik geen briefjes meer nodig en doe ik het 9 van de 10 keer vanuit mezelf.

2. Belangrijke relaties

Zoek veilige mensen met wie je kwetsbaar kunt zijn. Dit betekent mensen waarbij je kunt huilen en die je ook laten huilen. Je zou een paar van deze mensen in je leven moeten hebben die je eens in de paar weken ziet of spreekt.  Het is prima als een van deze mensen een coach of therapeut is.

3.Fouten omarmen

Vind je het lastig om fouten te maken? Voor veel overpresteerders is fouten maken nogal een dingetje, als in: fouten maken = ik ben mislukt. In dat geval wil ik je graag op het hart drukken: Blijf doen waar je goed in bent ‘go for it!’, alleen weet – nee geloof erin –  dat fouten maken bij je hele ontwikkelproces hoort. Laat je niks wijsmaken door de prestatiecultuur waar we op dit moment inzitten (It’s a trap! – Admiral Ackbar )

  • Zonder fouten maken is er GEEN leren
  • Zonder fouten maken is er GEEN verbetering
  • Zonder fouten maken is er GEEN creativiteit

Zou jij zonder al die dingen willen leven?

Ontdekkingsvragen:

  • Wat vermijdt je diep van binnen door jezelf geen rust te gunnen?
  • Welk effect heeft overpresteren op je leven?
  • Wat ben je bereid te doen om je eigen overtuigingen te ontkrachten? 

Wat leert het jou?

Belangrijke lessen krijg je soms op de bijzonderste momenten. En vaak heb je ze niet meteen door. Ze komen ook telkens terug, in verschillende vormen. Tot het punt dat je ze geleerd hebt.

De overpresteerders die bij mij aankloppen voor coaching zijn vaak slimme mensen met veel geweldige ideeën. Helaas zijn ze het slachtoffer geworden van hun eigen briljante plannen, gefolterd door alles wat ze kunnen, doen of zouden ‘moeten’ doen. OOIT… Want er kwam stiekem niks terecht van wat ze écht wilden. Terwijl ze keihard werken.

Weet dat jij al goed bent zoals je bent, mét en zonder je prestaties of harde werk. Hoe meer je dat durft en leert in te zien, hoe lekkerder je in je leven komt te staan en ook écht kan genieten van wat je doet. 

Liefs, Maaike


Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.